Φιλοσοφία

Τό πένθος αφετηρία εξέλιξης.Όχι μόνο, δεν πρέπει να μειώνουμε την ζωή μας και να την περιορίζουμε αν χάσουμε κάποιον δικό μας, αντίθετα. Πρέπει να ζούμε διπλά και γι αυτόν που έφυγε!

Rate this post

Ένα αρθρο –συνέντευξη , εφόδιο για κάθε ανήσυχο άνθρωπο. Θα γνωρίσουμε τον θάνατο στο σώμα, θα γνωρίσουμε τον θάνατο στο συναίσθημα, θα γνωρίσουμε τον θάνατο στο νου. Πως θα βοηθήσουμε ακόμη και τα παιδιά να αντιμετωπίσουν έναν θάνατο; Τελικά μήπως κάθε μέρα είναι όλη η ζωή; Πολλοί γονείς προσπαθούν να προστατέψουν τα παιδιά τους από την ιδέα του θανάτου. Παρ΄όλα αυτά τα περισσότερα παιδιά έχουν επίγνωση του θανάτου και εκτίθενται σ΄αυτόν καθημερινά.

Απαντά ο Γιάννης Ανδριανάτος, Εκπαιδευτής Ρητορικής Διαλεκτικής και Διευθυντής του «Ρητορικού Κύκλου»

Είναι ένα θέμα που αφορά όλους μας και καλώς ή κακώς θα το συναντήσουμε όλοι μας. Αφορά το τέλος και το πώς το αντιμετωπίζει ο καθένας

Θα έπρεπε να είναι από τα μαθήματα στο σχολείο . Μαθαίνουμε ιστορία μαθηματικά γεωγραφία ή για τέχνες  και διάφορα άλλα ,  που μπορεί να μην τα συναντήσουμε ποτέ στο βίο. Το πένθος είναι αχαρτογράφητη περιοχή και κολοσσιαίο συναίσθημα και ο καθένας ανάλογα με τον χαρακτήρα του προσπαθεί να ανταποκριθεί!

Πως στεκόμαστε απέναντι σε κάποιον που έχει χάσει κάποιον αγαπημένο?

Ο  πρώτος νεκρός όταν κηρύσσεται ένας πόλεμος είναι η αλήθεια! Ο πρώτος νεκρός μετά τον οικείο μας που έχουμε χάσει είναι ο εγωισμός . Δηλαδή η οπτική γωνία , η κάμερα που έχουμε επιλέξει να δούμε τη ζωή μας. Ουσιαστικά το πένθος σ ένα μεγάλο κομμάτι των ανθρώπων είναι  τραυματισμός της στέρεης πεποίθησης που έχουν ότι ελέγχουν τη ζωή. Ο περισσότερος κόσμος ζει τη ζωή του ξεχνώντας ότι θα πεθάνει

Έρχεται το πένθος και μας δείχνει με αδιαφιλονίκητο τρόπο  την κατάσταση μπροστά μας ότι δεν τα ελέγχουμε όλα ότι είμαστε παροδικοί και πολλά είναι πέρα από το χέρι μας. Και ξαφνικά εκεί που ξέραμε τι κάνουμε ποιοι είμαστε που πάμε ,  είμαστε στο κενό σε μια έρημο χωρίς πυξίδα

Αυτός που πενθεί πρέπει να καθαρίσει το πένθος από τον εγωισμό. Να μείνει το καθαρό συναίσθημα και όχι αυτό που λέει …(.γιατί σε μένα? γιατί τώρα σε μένα? γιατί και αυτό σε μένα !)  Εκείνη την στιγμή ο θάνατος του άλλου συμβολικά είναι ο θάνατος του δικού μας ΕΓΩ

Αν πενθήσουμε θυσιάζοντας το ΕΓΩ μας τότε κατά κάποιο τρόπο είναι ένα μάθημα ζωής. Χάσαμε έναν άνθρωπο –έτσι κυλάει η ζωή,  μέσα από θανάτους και γεννήσεις- αλλά κερδίσαμε έναν ζωντανό , πολύ πιο συνειδητό.

Αν μια μητέρα χάσει  το παιδί της ή  ένα παιδί χάνει τη μητέρα του πως δίνει ένας τρίτος παρηγοριά?

Κατ αρχήν δεν πρέπει να μιλάμε για παρηγοριά …η παρηγοριά μοιάζει σαν παυσίπονο.Σαν μια πρόσκαιρη λήθη . Πρέπει να μιλάμε για κατανόηση. Η μητέρα πρέπει να ενδοσκοπισει . Να πάει… στην ανθρώπινη μοίρα που ένα κομμάτι της,  είναι και το παιδί της.

Εδώ γεννιόμαστε ερχόμενοι  από κάπου που δεν ξέρουμε. Ζούμε πολλές φορές σε συνθήκες που δεν ελέγχουμε. Και αν τις ελέγχουμε τότε αποκτούμε μια φιλοσοφική αυτάρκεια όπως λέγανε και οι αρχαίοι Στωικοί.

Φεύγουμε πάλι σε συνθήκες και σε χρόνο που δεν ελέγχουμε. Αυτά τα ξέρουμε εξ αρχής.

Η μητέρα όταν κοιλοπονούσε το παιδί της,  ήξερε ότι θα γεννούσε κάτι θνητό ή θα όφειλε να το θυμάται κάθε στιγμή.

Έχουμε κάνει ένα συμβόλαιο θνητότητας .Ένα μνημόνιο –καθώς είναι της μόδας η λέξη- ότι φέρνουμε στη ζωή,  θνητούς ανθρώπους, για να ξεχάσουμε την δική μας θνητότητα

Το παιδί δηλαδή είναι ένας προμαχώνας δικός μας, μπροστά στο θάνατο . Δεν είμαστε εμείς και ο θάνατος , μεσολαβεί το παιδί. Μεσολαβεί κάτι που διαρκεί πέρα από μας…

Όλη αυτή η διαδικασία είναι διαδικασία ενδοσκόπησης και συνειδητοποίησης .

Πώς μπορεί να γίνει να μεταμορφωθούν τα συναισθήματα του πένθους σε κάτι άλλο πιο χρήσιμο και για μας και για τους άλλους?

Αν ξέρουμε ότι ο θάνατος είναι ο πιο τακτικός επισκέπτης! Κάθε μέρα κάποιες χιλιάδες συνάνθρωποί μας φεύγουν για διαφόρους λόγους σε διάφορες ηλικίες .  Να το πω και λίγο στατιστικά . Είναι σίγουρο ότι μέσα στην επόμενη στιγμή θα πεθάνει κάποιος. Αν δεν πεθάνει το δικό μας παιδί θα πεθάνει της γειτόνισσας . Είναι δεδομένο!

Αν το δούμε σαν κάτι φυσικό τότε αποκτάει μια ανθρώπινη διάσταση ξεφεύγει από τον πανικό και την απαρηγόρητη θλίψη ξεφεύγει από μια ζωή βασανιστηρίου

 

 

 Άρα τι μπορώ να κάνω για αυτό που είναι αναπόφευκτο?

Εδώ μπαίνει και ένας άλλος παράγοντας. Φαίνεται κατ αρχήν κάτι κακό το ότι χάσαμε το παιδί μας αλλά τι σημαίνει μέσα στο ενιαίο σύμπαν,  χάνομαι? Ποιος χάνεται και που χάνεται?

Ας το εξετάσουμε λίγο συνοπτικά

Πήραμε ένα δύσκολο παράδειγμα τον γονιό που έχασε το παιδί του. Τι μπορεί να συμβαίνει στο παιδί μιας μητέρας που έχει φύγει από την ζωή?

Υπάρχουν τρεις πιθανότητες με βάση την επιστήμη την θρησκεία και όλες τις μελέτες.

Η το παιδί της επέστρεψε εκεί απ όπου προήλθε… στο άγνωστο τίποτα ,

( Δηλαδή δεν ήμασταν τίποτα πριν το θάνατο και επιστρέφεις στο τίποτα.

Απλά επέστρεψε λίγο νωρίτερα σε ένα είδος αιωνιότητας που έχει μέσα ανυπαρξία.

Σε κάτι που το παιδί της ούτε υποφέρει , ούτε νοσταλγεί  ούτε πονάει.

Άρα για το παιδί δεν είναι κάτι κακό.

Για μας είναι που στερηθήκαμε την παρουσία του την πρόοδο και όλα αυτά  που επρόκειτο να συμβούν. Έτσι δεν είναι?

Όμως είχαμε κάνει ένα μνημόνιο που έλεγε .Ναι μεν αν θέλεις κάνε παιδί αλλά να ξέρεις όμως  , ότι δεν σου εγγυώμαι πότε θα επιστραφεί πίσω . Χρησιμοποιώ μια φράση του μεγάλου Στωικού φιλόσοφου Επίκτητου , πού λέει. Έχασες το παιδί σου ? Επεστράφη. Έχασες την περιουσία σου επεστράφη. Έτσι κι αλλιώς δεν τα είχαμε ανέκαθεν,  άρα δεν μπορούμε να τα έχουμε για πάντα.

Η το παιδί πηγαίνει σε μια μεταθανάτια ζωή όπως λέει και η θρησκεία μας  και εκεί είναι σε μια αναμονή,  με βάση ένα μακρύ πρόγραμμα της διάστασης του χρόνου, που εκεί ο χρόνος όπως λένε πολλοί είναι σαν τα όνειρα. Πολύ   πιο επιταχυμένος  και είτε θα κριθεί η θα τοποθετηθεί κάπου και σε μια δευτέρα παρουσία  η μητέρα θα το συναντήσει κάπου .

Όπως και να έχει είναι προστατευμένο!

Μια άλλη εκδοχή σε αυτή την μεταθανάτια ζωή είναι να κάνει το παιδί ένα είδος καθαρτικού  ταξιδιού και να επιστρέψει με μια άλλη μορφή.  θεωρία της μετενσάρκωσης που αντιμετωπίζει την ζωή κυκλικά όχι γραμμικά  Ότι ερχόμαστε και επανερχόμαστε με αλλεπάλληλες μορφές με σκοπό να εξελιχθούμε, να αυτογνωριστούμε,    να αντιμετωπίσουμε τον εγωισμό μας.

Άρα  πολλοί θάνατοι είναι η μεγαλύτερη τριβή στον εγωισμό μας  και επομένως μας βοηθάνε να τελειοποιηθούμε κλπ. Ούτε αυτή η εκδοχή είναι κάτι φρικτό!

Ο λόγος που έχουμε συσχετίσει τον θάνατο με κάτι φρικτό είναι γιατί βλέπουμε το πτώμα τι υποφέρει, τις φθορές  του,  στην κηδεία στην εκταφή ….ίλες αυτές  οι πράξεις είναι αρκετά αποκρουστικές  και θεωρούμε ότι αυτός που ήταν  ο κάτοικος αυτού του σώματος υποφέρει  όλα αυτά…

Όμως όπως αναφέρει ο Σωκράτης στον διάλογο με τον  Φαίδωνα,  για τον θάνατο- και τον κάνει τον διάλογο ο Σωκράτης εντός της φυλακής λίγο πριν πάρει το κώνειο –Τον ρωτάει ένας μαθητής του ο Κρίτων, « Δάσκαλε,  τι θέλεις να κάνω το πτώμα σου?  Και απαντάει ο Σωκράτης. «Κάντο ότι θέλεις. Έτσι κι αλλιώς  εγώ θα απουσιάζω» 

Δηλαδή πρέπει να καταλάβει  η μητέρα ότι αυτό που φθείρεται δεν είναι το παιδί που αγάπησε. Αυτό που φθείρεται, είναι η μάσκα του παιδιού,  και η ψυχή του επιστρέφεται σε μια πρωταρχική φύση!

Άρα ο αγαπημένος μας που έχει φύγει είτε είναι σε μια μακάρια ανυπαρξία , είτε είναι σε μια θρησκευτική ομπρέλα προστασίας  είτε θα επιστρέψει σε άλλες μορφές που δεν υπάρχει λόγος να λυπούμαστε. Σε κάθε περίπτωση ο δικός μας άνθρωπος δεν υποφέρει πρέπει να το καταλάβουμε αυτό!

Π ως αντιμετωπίζεται το άγχος, η απελπισία  και η κατάθλιψη στην διάρκεια ενός πένθους?

Όλοι λένε έχω περάσει , είχα κατάθλιψη, μόλις βγήκα από κατάθλιψη κλπ αν μου συμβεί αυτό ή το άλλο .. θα πάθω κατάθλιψη!!! . Δηλαδή είναι μια συλλογική υποβολή . Σε λίγο θα μας πουν ότι αν δεν έχεις περάσει από κατάθλιψη είναι βαρετή η ζωή!      Το πένθος είναι μια κατάθλιψη που έχει επαρκές άλλοθι.

Έχεις δικαιολογία .

Κατ ουσία δεν είναι κατάθλιψη. Γιατί κατάθλιψη είναι ένα χάσιμο του νοήματος της ζωής.

Υπάρχουν όμως άλλοι που χάνουν κάποιο αγαπημένο αλλά δίνουν στην συνέχεια χαρά σε άλλους ανθρώπους

Ότι θαυμαστό έχει γίνει είναι μεταμόρφωση του θανάτου σε πολύ πιο δυνατή ζωή σε όλα τα επίπεδα

Χωρίζουν οι άνθρωποι και πενθούν , χάνουν την δουλειά τους και πενθούν ,

Είναι κι αυτές μικρές προπονήσεις που δείχνουν ότι δεν μπορούμε να χειριστούμε επαρκώς την απώλεια.

Κάθε μέρα ακολουθεί η ρουτίνα της ύπαρξης σαν τα  βαγόνια. Και κάποια μέρα ένα βαγόνι έχει φύγει!  Εχει φύγει ο σύντροφός μας, έχουμε απολυθεί από την δουλειά μας, έχει πεθάνει κάποιος δικός μας.

Το επόμενο βαγόνι έχει φύγει , αλλά το ταξίδι συνεχίζεται. Πρέπει εμείς να ανακαλύψουμε το ταξίδι και μάλιστα τιμώντας αυτόν που λείπει.

Και μάλιστα τον τιμάμε όχι πενθώντας τον , απουσιάζοντας από την ζωή, δηλ  να κλειστούμε στο σπίτι μας να μην θέλουμε να δούμε κανεναν , να στερούμε τον κόσμο από την ύπαρξη μας .

Γιατί ο καθένας μας έχει ένα λόγο που γεννιέται συνεισφέρει στις συλλογική συνείδηση με τις μοναδικές δικές του εμπειρίες που μόνο αυτός μπορεί να ζήσει  να περάσει και να ενσταλάξει στο  συλλογικό Είναι.  Άρα όταν κλειστείς στο σπίτι σου για να πενθήσεις ,στερείς τις εμπειρίες της αλληλοεπίδρασης

Όχι μόνο δεν πρέπει να μειώνουμε την ζωή μας να την περιορίζουμε όταν χάνουμε κάποιο δικό μας, αλλά αντίθετα να ζούμε διπλά και γι αυτόν που έφυγε αν πραγματικά τον αγαπούσαμε, και δεν ήταν μια σχέση εξάρτησης, εγωπάθειας!

Η ζωή δεν είναι στο παρελθόν . Το παρελθόν είναι σ ένα κρύσταλλο της μνήμης που δεν μπορούμε να το σπάσουμε

Όμως το παρόν και το μέλλον μπορούμε να το αλλάξουμε. Ακόμη κι αν μέχρι εκείνη την ώρα ήμασταν βαρετοί και νωθροί άνθρωποι, όταν μας επισκέπτεται ο κεραυνός του απρόβλεπτου, πρέπει να πάρουμε μια έντονη πρωτοβουλία και να ζήσουμε τη ζωή και για το πρόσωπο που έφυγε ή να προβούμε σε πράξεις εξισορρόπησης και προσφοράς στην κοινωνία

Όταν ξεπεράσεις μέσα σου τον θάνατο όταν εξοικειωθείς, όταν ο θάνατος γίνει σύμμαχος σου  τότε και μόνο τότε μπορείς να αγαπήσεις έναν άλλο άνθρωπο γιατί τότε η αγάπη σου δεν είναι ο φόβος που μας ενώνει. Μάς  ενώνει αυτό που είναι πέρα από το θάνατο και αυτό δεν μπορεί να μου το πάρει κανείς!

 

 

Εύα Ντελιδάκη
Δημοσιογράφος Υγείας